आजकाल अनेक लोक hair fall health reasons शोधत असतात, कारण अचानक केस खूप प्रमाणात गळायला लागतात. आंघोळ करताना, केस विंचरताना किंवा उशीवर पडलेले केस पाहून घाबरायला होते. बहुतांश वेळा आपण यामागचं कारण शॅम्पू, तेल किंवा पाण्यावर ढकलतो, पण खरं कारण वेगळंच असू शकते. केस गळतीचा थेट संबंध आपल्या एकूण आरोग्याशी असतो, आणि शरीरात चालू असलेल्या काही समस्या केसांमधून संकेत देत असतात.
केस गळती किती प्रमाणात नॉर्मल आहे?
दररोज साधारण 50 ते 100 केस गळणे नॉर्मल मानले जाते. पण जर:
- केस मुठीने निघत असतील
- केसांची जाडी कमी होत चालली असेल
- कपाळ किंवा टाळू दिसायला लागला असेल
तर ते नॉर्मल नसून लक्ष देण्यासारखी समस्या आहे.
केस गळती वाढण्यामागची आरोग्याशी संबंधित कारणं
1. शरीरात पोषणतत्त्वांची कमतरता: आपल्या केसांना मजबूत राहण्यासाठी आयर्न, प्रोटीन, व्हिटॅमिन B12, व्हिटॅमिन D यांची गरज असते. जर शरीरात आयर्न कमी असेल (Anemia), तर केसांच्या मुळांपर्यंत पोषण पोहोचत नाही आणि केस गळायला लागतात. विशेषतः महिलांमध्ये हे कारण खूप सामान्य आहे.
2. थायरॉईडचा त्रास: थायरॉईड हार्मोन कमी किंवा जास्त झाले, तर त्याचा परिणाम थेट केसांवर दिसतो. थायरॉईड असलेल्या रुग्णांमध्ये: केस कोरडे होतात, केसांची वाढ थांबते, अचानक जास्त प्रमाणात केस गळतात. अनेक वेळा लोकांना थायरॉईड आहे हे केस गळतीमुळेच कळते.
3. जास्त ताणतणाव (Stress): मानसिक ताण, झोपेचा अभाव, कामाचा प्रेशर याचा परिणाम शरीरावर होतोच, पण केसांवरही होतो. जास्त स्ट्रेसमुळे केस लवकर “resting phase” मध्ये जातात आणि काही महिन्यांनी मोठ्या प्रमाणात केस गळायला लागतात. यालाच Stress-related hair fall असे म्हणतात.
4. हार्मोनल बदल: महिलांमध्ये पाळी अनियमित असणे, PCOD / PCOS, प्रेग्नंसीनंतर, मेनोपॉज या सगळ्या अवस्थांमध्ये हार्मोन्स बदलतात आणि त्यामुळे केस गळती वाढते.
5. अचानक वजन कमी करणे किंवा डाएटिंग: खूप कमी खाणे, सतत डाएट करणे किंवा अचानक वजन कमी करणे यामुळे शरीराला आवश्यक पोषण मिळत नाही. शरीर आधी महत्वाच्या अवयवांना पोषण देते, केसांना नाही. त्यामुळे केस कमकुवत होऊन गळतात.
6. काही आजार किंवा औषधांचा साइड इफेक्ट: काही औषधे जसे की ब्लड प्रेशर, डायबिटीज, केमोथेरपी, दीर्घकाळ चालणारी औषधे यामुळेही केस गळती होऊ शकते.
केस गळती थांबवण्यासाठी काय करायला हवे?
फक्त तेल किंवा घरगुती उपाय करून केस गळती थांबत नाही. सर्वात महत्वाचे म्हणजे मूळ कारण शोधणे हे आहे.
- योग्य ब्लड टेस्ट करून पोषणतत्त्वांची कमतरता तपासणे
- थायरॉईड, आयर्न, व्हिटॅमिन B12 यांची तपासणी
- डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन योग्य उपचार सुरू करणे
- संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि ताण कमी करणे
वेळेवर उपचार केले तर केस गळती कंट्रोल होऊ शकते आणि नवीन केसांची वाढही होते.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
- 2–3 महिन्यांपासून केस जास्त प्रमाणात गळत असतील
- टाळू स्पष्ट दिसायला लागला असेल
- केस खूप पातळ झाले असतील
तर उशीर न करता तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे खूप गरजेचे आहे.
केस गळती ही फक्त बाहेरून दिसणारी समस्या नाही, ती शरीरातील आरोग्य बिघाडाची खूण असू शकते. वेळीच कारण ओळखून योग्य उपचार घेतले, तर केस गळती नक्कीच आटोक्यात येऊ शकते.
अधिक माहिती साठी (External References): Mayo Clinic- Hair Loss
Stress Management बद्दल जाणून घ्यायचे असेल तर येथे नक्की क्लिक करा. -> CLICK HERE!
