लघवी करताना जळजळ – कारणे, लक्षणे आणि उपचार

अनेक लोकांना कधी ना कधी लघवी करताना जळजळ होण्याचा त्रास होतो. काही जण याकडे फारसे लक्ष देत नाहीत आणि “थोडा वेळात बरा होईल” असे समजून दुर्लक्ष करतात. पण प्रत्यक्षात हा त्रास शरीराकडून मिळणारा एक इशारा असतो. लघवी करताना जळजळ होणे हे बहुतांश वेळा युरिन इन्फेक्शन (Urinary Tract Infection – UTI) मुळे होते.

हा त्रास पुरुष, महिला आणि अगदी लहान मुलांनाही होऊ शकतो. मात्र महिलांमध्ये याचे प्रमाण जास्त दिसून येते.

लघवी करताना जळजळ होण्याची मुख्य कारणे

लघवी करताना जळजळ होण्यामागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे जंतुसंसर्ग. शरीरात हानिकारक जंतू युरिनच्या मार्गात प्रवेश करतात आणि इन्फेक्शन निर्माण करतात. याशिवाय कमी पाणी पिणे, लघवी रोखून धरून ठेवणे, स्वच्छतेचा अभाव, डायबिटीज, किडनी स्टोन किंवा काही वेळा लैंगिक संसर्गजन्य आजारांमुळेसुद्धा हा त्रास होऊ शकतो.

महिलांमध्ये प्रेग्नंसीच्या काळात किंवा मेनोपॉज नंतर हार्मोनल बदलांमुळेही लघवी करताना जळजळ जाणवू शकते.

लघवी करताना जळजळ होण्यासोबत दिसणारी लक्षणे

हा त्रास एकटाच येत नाही. बर्‍याच वेळा लघवी करताना जळजळ होण्यासोबत लघवीला वारंवार जावेसे वाटणे, कमी प्रमाणात लघवी होणे, पोटाच्या खालच्या भागात दुखणे, लघवीत दुर्गंधी येणे किंवा कधी कधी लघवीत रक्त दिसणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. काही रुग्णांना ताप किंवा थकवा देखील जाणवतो.

हा त्रास दुर्लक्ष केल्यास काय होऊ शकते?

जर वेळेवर उपचार घेतले नाहीत, तर साधे युरिन इन्फेक्शन गंभीर स्वरूप घेऊ शकते. इन्फेक्शन वाढून ते किडनीपर्यंत पोहोचू शकते, ज्यामुळे किडनी इन्फेक्शनचा धोका निर्माण होतो. अशा स्थितीत ताप, तीव्र वेदना आणि हॉस्पिटलमध्ये दाखल होण्याची वेळ येऊ शकते.

म्हणून लघवी करताना जळजळ ही “छोटी गोष्ट” समजून दुर्लक्ष करणे चुकीचे ठरू शकते.

लघवी करताना जळजळ झाल्यास काय करावे?

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःहून औषधे घेणे टाळावे. डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन युरिन टेस्ट करून घ्यावी, ज्यामुळे नेमके कारण समजू शकते. योग्य अँटिबायोटिक्स आणि उपचारांमुळे हा त्रास पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.

दररोज पुरेसे पाणी पिणे, लघवी रोखून न धरता वेळेवर लघवी करणे, खासगी स्वच्छतेकडे लक्ष देणे आणि डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे पूर्ण कोर्स घेणे खूप गरजेचे आहे.

हा त्रास टाळण्यासाठी काय काळजी घ्यावी?

दिवसभरात किमान 8 ते 10 ग्लास पाणी पिण्याची सवय लावा. लघवीची भावना झाली की लगेच लघवी करा. महिलांनी विशेषतः पाळीच्या दिवसांत आणि प्रेग्नंसी दरम्यान स्वच्छतेकडे जास्त लक्ष द्यावे. डायबिटीज असेल तर शुगर लेव्हल कंट्रोलमध्ये ठेवणे देखील महत्वाचे ठरते.

डॉक्टरांना कधी भेटावं?

जर 1–2 दिवसांपेक्षा जास्त काळ लघवी करताना जळजळ होत असेल, ताप येत असेल, लघवीत रक्त दिसत असेल किंवा पोटात तीव्र दुखणे जाणवत असेल, तर तात्काळ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

लघवी करताना जळजळ होणं हा एक सामान्य वाटणारा पण दुर्लक्ष करण्यासारखा त्रास नाही. योग्य वेळी निदान आणि उपचार घेतल्यास मोठ्या गुंतागुंती टाळता येऊ शकतात. तुमचे आरोग्य ही तुमची जबाबदारी आहे, त्यामुळे शरीर देत असलेल्या संकेतांकडे वेळेवर लक्ष द्या.

जरूर वाचा, पोटदुखी कायम होते का? कारणे, लक्षणे आणि योग्य उपचार!